حقوق و تکالیف اتباع خارجی و بیگانگان در ایران چیست؟

بیشتر کشورها قواعد در خصوص حقوق و تکالیف اتباع خارجی خود مقرر می‌کنند؛ از این رو اگر بر اساس آن قوانین فردی تبعه آن کشور نباشد،«خارجی» است.

چه کسانی تبعه ایران شناخته می­شوند؟

مطابق مقررات موجود، اشخاص زیر تبعه‌ ایران هستند:

  1. کسانی که در ایران به دنیا آمده باشند و پدر و مادرشان مشخص نباشند.
  2. افرادی که پدر آنها ایرانیست خواه در ایران یا خارج از کشور به دنیا آمده باشند.
  3. کلیه افرادی که ساکن ایران هستند به جز آنهایی که تابعیت خارجی آنها محرز باشد؛ تابعیت خارجی کسانی محرز است که مدارک آنها توسط کشور و دولت ایران مورد اعتراض واقع نشده باشد.
  4. آنهایی که از پدر و مادر غیر ایرانی که یکی از آنها متولد ایران است و در ایران به دنیا آمده­اند، باشند. کسانی که از پدری که تبعه‌ خارجه است در ایران به دنیا آمده باشند و بدون انقطاع پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی، حداقل یک سال دیگر در ایران اقامت داشته باشند؛ والا پذیرش آنها به تابعیت ایران مطابق مقرراتی خواهد بود که برای تحصیل تابعیت ایران لازم است.

تعریف خارجیان و بیگانگان و لزوم شناخت آنها:

امروزه بیشتر کشورها قواعد در خصوص حقوق و تکالیف اتباع خارجی و بیگانگان خود مقرر می‌کنند؛ از این رو اگر بر اساس آن قوانین و قواعد فردی تبعه آن کشور به حساب نیاید، «خارجی یا بیگانه» نامیده می‌شود.

تقسیم کردن این دو گروه از اشخاص، یعنی اتباع و خارجیان، به این دلیل است که دقیقا همین مسئله موجب ایجاد تفاوت‌هایی در حقوق بیگانگان در مقایسه با اتباع یک کشور می‌شود.

حقوق خصوصی اتباع خارجی و بیگانگان:

برخورداری اتباع خارجی و بیگانگان از حقوق خصوصی به این صورت است که دولتها به وسیله قانون یا عهدنامه و یا به شرط عمل متقابل اتباع خارجه را از کلیه حقوق خصوصی برخوردار می دانند و در بعضی موارد استثنا قایل می شوند؛ زیرا اصولا برخورداری از بعضی حقوق لازمه زندگی هر فردی است؛

در این موارد نباید هیچ تفاوتی بین اتباع داخلی و بیگانه و اتباع خارجی قایل شد. براساس ماده ۹۶۱ قانون مدنی اتباع بیگانه اصولا از کلیه حقوق مدنی و خصوصی در ایران برخوردار می گردند.

ماده ۹۶۱ قانون مدنی در خصوص حقوق اتباع خارجی و بیگانگان:

جز در موارد ذیل اتباع خارجه نیز از حقوق مدنی متمتع خواهند بود:

۱) در مورد حقوقی که قانون آن را صراحتا منحصر به اتباع ایران نموده و یا آن را صراحتا از اتباع خارجه سلب کرده است.

۲) در مورد حقوق مربوط به احوال شخصی که قانون دولت متبوع تبعه خارجه آن را قبول نکرد.

۳) در مورد حقوق مخصوصه که صرفا از نقطه نظر جامعه ایرانی ایجاد شده باشد.

معاهدات و شرط رفتار متقابل و تاثیر آن بر حقوق اتباع خارجی و بیگانگان:

در خصوص حقوق اتباع خارجی و بیگانگان باید گفت که  بعضی از حقوق توسط معاهدات سیاسی و بعضی توسط قانون به طور مطلق یا در حدود معاهدات یا با شرط معامله متقابل برای بیگانگان پیش بینی شده است.

تملک اموال غیرمنقول از حقوق خصوصی است که به شرط معامله متقابل توسط قانون برای بیگانگان پیش بینی شده است.

نگاه قوانین ایران به جرایم اتباع خارجی و بیگانگان:

خارجیان و اتباعی که مقیم ایران هستند: اگر جرمی نسبت به یک تبعه کشور دیگر در درون ایران اتفاق بیفتد، در نظام قضایی ایران قابل تعقیب است. علاوه بر این، چنانچه این افراد در ایران مرتکب جرمی شوند، به این جرایم نیز مراجع کیفری ایران رسیدگی می‌کنند.

لازم به توجه است که دیپلمات­ها و نمایندگان سیاسی دیگر کشورها از تعقیب کیفری در ایران مصون هستند و نمی­توان آن ها را مورد تعقیب قرار داد.

آیا اتباع دیگر کشورها و بیگانگان در ایران از حقوق سیاسی مانند حق رای برخورداند؟

این دسته از حقوق اصولا به افراد دارای تابعیت یک کشور اختصاص دارند و بیگانگان و اتباع سایر کشورها از آن بهره مند نیستند و فلسفه آن جلوگیری از نفوذ و دخالت خارجیان و اتباع بیگانه مقیم، در امور سیاسی کشورهاست.

آیا اتباع دیگر کشورها و بیگانگان در ایران نیز مانند ایرانیان باید مالیات پرداخت کنند؟

در خصوص پرداخت مالیات توسط اتباع خارجی و بیگانگان، بند ۵ از ماده ۱ قانون مالیات‌های مستقیم صراحتا چنین بیان می دارد: « …. ۵- هر شخص غیر ایرانی( اعم از حقیقی یا حقوقی) نسبت به درآمدهایی که در ایران تحصیل می نماید و همچنین نسبت به درآمدهایی که بابت واگذاری امتیازات یا سایر حقوق خود و یا دادن تعلیمات و کمک های فنی و یا واگذاری فیلم های سینمایی(که به عنوان بها یا حق نمایش یا هر عنوان دیگر عاید آنها می گردد) از ایران تحصیل می کند.»

احوال شخصیه بیگانگان و اتباع خارجی به چه صورت است؟

در خصوص احوال شخصیه که یکی از مهمترین قسمت های حقوق و تکالیف اتباع خارجی و بیگانگان است باید گفت، چنانچه زوجین تبعه یک کشور دیگر باشند، مشکلی وجود ندارد و آنها تابع قانون کشور متبوع خود هستند. ولی اگر زوجین تابعیت دو کشور مختلف را داشته باشند، مطابق قوانین ایران، ارتباطات شخصی و مالی آنها تابع قانون کشور متبوع «شوهر» است؛  مگر این که پدر کودک مشخص نباشد و نسبت کودک تنها به مادر مسلم باشد که در این صورت روابط ما بین کودک و مادر، تابع قانون دولت متبوع مادر است.

وضعیت مقررات موجود در خصوص حقوق اتباع بیگانه و خارجیان:

وضعیت مقررات موجود در خصوص حقوق اتباع خارجی و بیگانگان بدین نحو است:

آیین ‌نامه‌ استملاک‌ اتباع‌ خارجه‌(مصوب‌ سال‌ ۱۳۲۸) به خارجیان اجازه می دهد که در ایران محلی برای سکونت یا صنعت یا کسب خود تملک نمایند.

اصل ۱۴ قانون اساسی مقرر می‌دارد: «دولت جمهوری اسلامی ایران را مکلف به رعایت قسط و عدل و اخلاق حسنه با افراد غیرمسلمان و رعایت حقوق انسانی اتباع بیگانه نموده است. مادامی که آنها علیه اسلام و جمهوری اسلامی ایران توطئه و اقدام ننمایند.»

اصل ۸۲ قانون اساسی نیز اعلام می دارد:« استخدام کارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است مگر در موارد ضرورت با تصویب مجلس شورای اسلامی.»

همچنین در اصل ۱۲۷ قانون اساسی، شرایط استخدامی کارشناسان و متخصصین فنی بیگانه مورد نیاز دولت با درنظر گرفتن تابعیت و مدت خدمت و میزان مزد انها و با توجه به نیروی کارشناسان داخلی پس از بررسی و اعلام نظر وزارت کار و اموراجتماعی و سازمان امور اداری و استخدامی کشور با تصویب مجلس شورای اسلامی خواهد بود.

پروانه کار جهت استخدام کارشناسان خارجی در هر مورد پس از تصویب مجلس شورای اسلامی از طرف وزارت کار و امور اجتماعی صادر خواهد شد و ماده فوق بیانگر دقت قانون گذار در خصوص استفاده از کارشناسان خارجی در سیستم دولتی کشور است.

قانون کار و وضعیت اشتغال اتباع بیگانه و خارجیان در ایران:

تا قبل از سال ۱۳۲۸ که قانون کار در ایران به تصویب رسید هیچ گونه مقرراتی راجع به اشتغال اتباع بیگانه در ایران وجود نداشت و وضع اتباع بیگانه ای که در ایران به هر عنوان مشغول کار می شدند تابع قوانین استخدامی و قانون تجارت و یا سایر قوانین مربوطه بود و اشتغال بیگانگان در ایران معمولا به عنوان شرط اساسی اقامت در ایران و قبول تابعیت دولت ایران تلقی می شد.

https://dadfaranrahnama.com/?p=851

لینک کوتاه

شاید این مطالب را نیز بپسندید:

برخورداری اتباع بیگانه از حقوق خصوصی و عموم

حقوق غیر مسلمانان در ایران

مصونیت قضایی ماموران دیپلماتیک یا کنسولی

اقامتگاه اشخاص حقوقی

اقامتگاه خاص(انتخابی) یا قراردادی

اقامتگاه عام یا حقیقی چیست؟

۰ پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *